Blog Cameratoezicht smart city

Een ‘datalek’ in Amsterdam

Wiens privacy beschermen we nu?
Blog van Wim van Deijzen – oprichter en CEO van VCS
Gisteren las ik het nieuws: de politie Amsterdam ‘loerde’ onterecht in de data van milieucamera’s. Ze wordt stevig op de vingers getikt, er wordt wellicht zelf melding gemaakt van dit ‘datalek’ bij de AP! Zo’n nieuwsbericht raakt me. Willen we de keiharde onderwereld van Amsterdam nou stoppen of niet?

Wat is er aan de hand in Amsterdam? Via de gemeentecamera’s bij de milieuzone checkt de gemeente of er vervuilende auto’s de stad in komen. De politie kreeg jarenlang toegang tot beelden van deze camera’s. Dat was onterecht, zo blijkt uit adviezen van de gemeentelijke privacycommissie en extern adviesbureau PBLQ.

De politie doorzocht de cameradata op kentekens die verdacht waren vanuit eerder onderzoek. Dat mag niet zomaar volgens de wet. Burgers wisten niet dat ze door de milieucamera’s ook voor veiligheidsdoeleinden werden gefilmd. Ook is er vooraf geen gedegen plan gemaakt van het gebruik van de camera’s op die locaties.

PBLQ adviseert de gemeente nu niet alleen de samenwerking met de politie te stoppen, maar ook het delen van de data de afgelopen jaren te melden als datalek bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP).

Krokodillentranen

Dit verhaal maakt mij boos. Het eerste woord dat dat bij me opkomt: krokodillentranen. Na het recente verschijnen van ‘De achterkant van Amsterdam’ was heel Amsterdam in rep en roer. Er zouden kosten nog moeite worden gespaard om de keiharde criminaliteit en halt toe te roepen.

‘Geen overdreven ingreep om criminelen te pakken’

Het doorzoeken van cameradata door de politie op verdachte kentekens (dus verdacht vanuit eerder onderzoek), lijkt mij persoonlijk geen overdreven ingreep om keiharde criminelen te pakken. Ik maak de politie dan ook geen verwijt. Wat mij betreft hoeven we de privacy van deze criminelen niet te beschermen.

De wet is de wet

Maar goed, ik moet het ook nuchter bekijken. Uiteraard moet de wet gehandhaafd worden. Dat is niet anders. Zelfs al zouden we soms nog véél harder willen lopen om de grote criminelen te stoppen.

Maar ik plaats wel kanttekeningen. Onze privacywetgeving is gevormd in tal van jaren, zo niet decennia. Intussen gaan de technologische ontwikkelingen razendsnel en blijft de wetgeving achter.

De afgelopen 4 jaar zijn er tal van technologische mogelijkheden bijgekomen. Juist ook op het gebied van big data, videocontentanalyse (VCA) en data-analyse. Hier houdt de wet vanzelfsprekend geen rekening mee. Dat is zonde en criminelen weten dat.

Kortom, sneller de wetgeving laten meebewegen met de technologische mogelijkheden lijkt me totaal geen overbodige luxe. Want juist met nieuwe technologieën – op basis van artificial intelligence – hoeven privacy en veiligheid elkaar niet uit te sluiten. Niet voor niets gaat de overheid zelf de investeringen hierin verdubbelen.

‘Algoritmes die afwijkingen categoriseren en filteren’

Patronen herkennen

Een voorbeeld: algoritmes die patronen herkennen, afwijkingen vaststellen, deze categoriseren en filteren. En die bij gerede twijfel meteen toestemming vragen van de officier van justitie voor nader onderzoek.

Dan pas achterhalen we persoonsgegevens en mogen we dit vergelijken met eerder onderzoek. Omdat het nu gaat om een verdachte.

Bij VCS hebben we methodes ontwikkeld waarbij we pas in de allerlaatste stap – dus na expliciete toestemming van de officier van justitie – een voertuig herleiden tot de eigenaar. Voor mij is dit geen ‘Big Brother’. Maar een slimme en effectieve manier om ongewenste maatschappelijke fenomenen in de kiem te smoren.

Voor de jeugdzorg

Ik heb het al eerder betoogd. Laten we méér doen met bestaande technologie om de criminele (drugs)wereld aan te pakken. Want het omgekeerde gebeurt nu! Moet de politie in Amsterdam nu langs bepaalde wegen zelf camera’s gaan ophangen om controles uit te voeren? Ze moeten die criminelen tóch opsporen. Waanzin. Dat geld kunnen we wel beter besteden, in de jeugdzorg bijvoorbeeld.

‘Zo’n ‘welles-nietes-discussie’ maakt me boos’

Schijntegenstelling

Daarom maakt zo’n ‘welles-nietes-discussie’ me zo boos. Het lijkt mensen soms meer om hun eigen gelijk te gaan, dan om het beste voor onze samenleving. Laten we verder kijken dan de schijntegenstelling tussen privacy en veiligheid. En samen kansen vinden om met technologie de privacy van inwoners, ondernemers, ambtenaren en bezoekers te beschermen, terwíjl we vechten voor meer veiligheid. Zullen we het voortaan zo doen?

Bronnen

Van Teeffelen, K. (2019, 16 oktober). Politie Amsterdam loerde onterecht in data van milieucamera’s [Nieuwsbericht]. Geraadpleegd via https://www.trouw.nl/binnenland/politie-amsterdam-loerde-onterecht-in-data-van-milieucamera-s~bba1398a/

Tops, P. Van Valkenhoef, J. Van der Torre, E & Van Spijk, L. (2018) Waar een klein land groot in kan zijn. Nederland en synthetische drugs in de afgelopen 50 jaar. Geraadpleegd via https://www.politieacademie.nl/actueel/SiteAssets/Paginas/Nederland-toppositie-in-synthetische-drugsproductie/Waar%20een%20klein%20land%20groot%20in%20kan%20zijn.pdf

Tops, P. Tromp, J. (2019) De achterkant van Amsterdam. Een verkenning van drugsgerelateerde criminaliteit. Geraadpleegd via https://assets.amsterdam.nl/publish/pages/918763/onderzoeksrapport_de_achterkant_van_amsterdam.pdf

Koenis, C. (2019, 8 oktober). Kabinet verdubbelt investeringen in kunstmatige intelligentie [Online artikel]. Geraadpleegd via https://www.bright.nl/nieuws/artikel/4877091/kabinet-verdubbelt-investeringen-kunstmatige-intelligentie-ai-economie

Blog Stop Ondermijning

Zet VCA in om ondermijning te bestrijden

Blog van Wim van Deijzen – oprichter en CEO van VCS
Camera’s in de publieke ruimte zijn gemeengoed. Ze kunnen steeds meer. Ingebouwde software biedt verregaande analyseopties. Met externe applicaties zijn de mogelijkheden om informatie uit camerabeelden te halen bijna ongelimiteerd. Dan praten we over ‘videocontentdata-analyse’, ofwel ‘VCA’. Dit biedt een krachtig instrument in de strijd tegen ondermijnende criminaliteit. Mijn oproep aan gemeenten en overheden: maak er meer gebruik van.

Moderne camera’s – zeker de ‘ronde bolletjes’ die je vaak in binnensteden ziet – kunnen veel meer dan alleen beeld genereren. Door ze tegelijkertijd in te zetten als sensor creëren ze enorme hoeveelheden anonieme data. Ze kunnen bijvoorbeeld tellen hoeveel mensen er op straat zijn, wat de looprichting is en welke typen voertuigen er passeren. Ook bepaalde bewegingspatronen zijn te herkennen, wat direct ingrijpen door politie of handhavers mogelijk maakt. Er zit nog een limiet op deze ingebouwde cameraintelligentie, maar die schuift gelukkig steeds verder op.

Machine learning

Met geavanceerde VCA-software breiden de mogelijkheden uit. Bovenop de ingebouwde camera-intelligentie analyseert VCA automatisch camera-data en kan hierin razendsnel allerlei zaken herkennen. Dat gebeurt met algoritmes die zijn aangeleerd door middel van machine learning. Zo worden kledingstukken – denk aan petjes en rugtassen – maar ook kleuren en objecten – zoals straatmeubilair, dozen en afvalzakken – direct door VCA-software herkend.

VCA-software kan ook herkennen wanneer een bepaald patroon afwijkt van het normaal, net zoals ondermijning afwijkt van het normaal. Hoe komt dit nu samen en brengt dit inzicht in ondermijning?

Patronen duiden

Criminele en ondermijnende acties verlopen volgens min of meer vaste patronen (scenes), die afwijken van het normale patroon. De software kan deze scenes aanleren en herkennen. En zelfs vooraf waarschuwen, als zo’n scene lijkt te ontstaan.

Identificeren van ondermijning begint vaak met een vermoeden: ‘Hier is iets niet pluis’. Bijvoorbeeld als een winkel nooit open is, maar wel blijft bestaan. Een adres waar veel mensen lijken te wonen en waar om de haverklap auto’s stoppen en weer weggaan. We vinden het allemaal vreemd, maar het blijft vaak bij vermoedens. VCA kan dan helpen om deze subjectieve vermoedens te onderbouwen met objectieve waarheden – aan de hand van scenes – zonder gebruik te maken van persoonsgevoelige informatie. Dat maakt strafrechtelijk onderzoek door het OM mogelijk.

Stuurinformatie

Krijgt u wel eens meldingen van burgers en professionals over drugsdeals na sluitingstijd van een winkelgebied? VCA kan dan helpen om deze vermoedens van burgers en professionals te staven met feiten. Hoe vaak komt het voor dat er zich in het winkelgebied personen begeven na sluitingstijd, hoe lang verblijven zij daar? Kunnen we daar patronen in herkennen? VCA maakt dit inzichtelijk en geeft stuurinformatie.

Privacy

Mag dit alles nu zomaar? Met camera’s en software de openbare ruimte analyseren op ongewenst en potentieel crimineel gedrag? Tot op zekere hoogte. Want we hebben (gelukkig) stevige privacywetgeving. Daaraan voldoen kan zeker, maar tegelijkertijd is deze wetgeving af en toe best ingewikkeld. Kortom, VCA ‘mag’, maar weet goed wat u doet. Dat doen we bij VCS in elk geval wel. Zorgvuldigheid voorop.

Data koppelen

Gaan we informatie uit VCA mixen met data uit andere bronnen, dan word ik echt enthousiast. Ik ben ervan overtuigd dat het verrijken van databronnen ondermijning voor ons inzichtelijker gaat maken. Voorkomen zit hier dan niet meer ver vandaan. Omdat ondermijning zich op tal van manieren openbaart en verschillende gezichten kent, is een multidisciplinaire aanpak essentieel. Bij VCS werken we daarom samen met o.a. wiskundigen, data-analisten en sociale wetenschappers

Stel, u heeft te maken met vermoedens van illegale bewoning op industrieterreinen. Dan kunnen wij uw gesloten databestand van vergunningen koppelen met het open databestand van gemiddeld stroomverbruik op straatniveau. Zo staven we deze vermoedens met feiten. Wanneer uit de VCA dan ook nog eens blijkt dat er abnormale verkeerspatronen zijn, worden de vermoedens nog meer door feiten onderbouwd, ontstaat er een stevig dossier en kan het OM aan de slag.

In gesprek

Ondermijning raakt aan onze samenleving, de leefbaarheid, veiligheid en rechtsorde. Daarom mijn oproep aan u, overheden en beleidsmakers: zet VCA in om ondermijning te bestrijden. Ik ga er graag met u over in gesprek.

Over de auteur

Ing. Wim van Deijzen (1958) startte VCS in 1992, na een carrière bij de douane, politie en recherche. Zijn bedrijf ontwikkelde zich als marktleider in publieke camerasystemen en softwarematige videocontentanalyse, met een breed klantenportfolio, waaronder gemeenten (o.a. Amsterdam, Antwerpen en Maastricht) en publieke dienstverleners (o.a. het Rijksmuseum, ProRail en verschillende vervoersbedrijven). De laatste jaren is VCS ook actief als tech-innovator, met smartcityoplossingen voor publieke veiligheid en leefbaarheid.