Blog WaakSamen

Het (on)nut van buurtappgroepen

Maakt WhatsApp de wijken veiliger?
Blog van Wim van Deijzen – oprichter en CEO van VCS
Alweer een tijd geleden las ik het artikel ‘De impact van WhatsApp-buurtgroepen’ van Shanna Mehlbaum en Ronald van Steden. Zij stellen dat buurtappgroepen nauwelijks bijdragen aan meer veilige wijken. Dit triggerde mij. Is dat echt zo?

In appgroepen voor buurtveiligheid waarschuwen bewoners elkaar voor o.a. inbrekers en vandalisme. Ik geloof in de waarde van deze groepen. Zie het als een kans voor de politie om inzicht te krijgen in veiligheidsinformatie uit de wijken.

Had ik het mis?

Daarom triggerde het artikel mij zo. Had ik het mis? Doet een buurtappgroep niets voor een veiligere wijk? Dit verbaast me. Vanuit mijn werk bij de douane, politie en in de publieke veiligheidsector weet ik hoe waardevol het is om te weten wat er speelt in de wijken. Om ervaringen te horen van buurtbewoners zelf.

De auteurs baseren zich op hun eerdere onderzoek ‘Doe-het-zelfsurveillance’. Daar ben ik ingedoken. Eigenlijk zijn de conclusies behoorlijk optimistisch. Ik lees o.a. “Wijkagenten geven wel aan dat ze informatie die ze krijgen, vaak via de beheerders, soms gebruiken voor meer surveillance of handhaving in de buurt.” Dat lijkt mij positief!

Voorkomen beter dan genezen

Waar gaat het dan mis? Het aantal daadwerkelijke aanhoudingen in het onderzoek is laag. Er zijn 6 buurtappgroepen langdurig gevolgd. En: “Slechts in 1 casus zijn naar aanleiding van meldingen door de WhatsApp-buurtgroep aanhoudingen verricht.”

‘Voorkomen is beter dan genezen’

Daar moest ik over nadenken. Het aantal aanhoudingen is laag, dus de appgroepen werken niet? Meestal associëren we weinig aanhoudingen toch met méér veiligheid? Nog even los van wat hier oorzaak is en wat gevolg lijkt de conclusie dus wat kort door de bocht. Want voorkomen is nog altijd beter dan genezen en er zijn wél aanwijzingen dat buurtappgroepen een preventieve werking hebben. Er wordt terecht verwezen naar een onderzoek hierover door Tilburg University.

Meer sociale cohesie

Verder gaat het in de wijken ook om hoe mensen de veiligheid ervaren en om sociale cohesie. Dit heeft veel impact op welzijn en goed samenleven. Juist dit punt springt er positief uit in ‘Doe-het-zelfsurveillance’. De appgroepen leiden tot meer contact en buurtevenementen en het contact met de politie (wijkagent) intensiveert. Fantastisch nieuws, zeker voor de wijken waar dit het hardst nodig is.

En deze wijken… zijn ondervertegenwoordigd in het onderzoek. Vanwege het beperkte aanbod deden er 5 appgroepen mee uit relatief ‘veilige wijken’. Hier werden sowieso zeer weinig onveilige zaken gezien. Die ene aanhouding na een tip in de appgroep vond dan ook plaats in de wijk die minder veilig is.

Conclusie

Een meer veilige buurt is niet altijd uit te drukken in ‘aantal aanhoudingen’. ‘Meer sociale cohesie, meer contact met elkaar en met de politie’ vind ik een goed resultaat, zeker voor de wijken waar dit hard nodig is. Tel hierbij op het preventieve effect dat uitgaat van de appgroepen. Kortom: ik ben meer dan ooit overtuigd van het nut van buurtappgroepen.

Bronnen

Mehlbaum, S., & Van Steden, R. (2019, 9 oktober). De impact van WhatsApp-buurtgroepen [Artikel]. Geraadpleegd op 16 oktober 2019, van https://ccv-secondant.nl/platform/article/de-impact-van-whatsapp-buurtgroepen

Mehlbaum, S., Van Steden, R., & Van Dijk, M. (2018). Doe-het-zelfsurveillance. Een onderzoek naar de werking en effecten van WhatsApp-buurtgroepen. Geraadpleegd van https://www.politieenwetenschap.nl/publicatie/politiekunde/2018/doe-het-zelfsurveillance-317/

Vollaard, B., & Akkermans, M. (2015). Effect van het WhatsApp-project in Tilburg op het aantal woninginbraken – een evaluatie. Geraadpleegd van https://hetccv.nl/fileadmin/Bestanden/Onderwerpen/Woninginbraak/Documenten/Effect_van_het_WhatsApp-project_in_Tilburg_op_het_aantal_woninginbraken/tilburg-whatsapp_191015.pdf

Blog WaakSamen

Boost de informatiestroom en bestrijd ondermijning!

Blog van Hein Molenaar – innovatiemanager bij VCS
Als innovatiemanager bij VCS zie ik in de praktijk wat camera’s en apps kunnen bijdragen aan de strijd tegen ondermijning. Graag deel ik mijn ervaringen.

Uw telefoon staat waarschijnlijk bomvol met apps. De meeste gebruikt u privé, wellicht een enkele ook zakelijk. Er past er vast nog wel één bij. En dan denk ik aan een app die u in staat stelt ongewenst gedrag, (vermoedens van) criminaliteit en opvallende zaken in uw woonomgeving te melden aan de bevoegde instanties. Zoals gemeenten en politie.

Melden via de app

Stel, u bent op straat getuige van een drugsdeal. Of u verbaast zich al een tijdje dat een bepaalde winkel nooit open is, maar wel blijft bestaan. Misschien ziet u een woning waar zes volwassen mannen wonen en waar om de haverklap mensen in- en uitlopen. Al deze situaties meldt u via de app. Anoniem. En daarbij geeft u meteen aan of u een vermoeden heeft, iets zeker weet of twijfelt (op een schaal van 1 tot 10).

Ongekende bron van informatie

Hoogstwaarschijnlijk zijn de bevoegde instanties blij met uw informatie. Want u bent de ‘oren en ogen’ op straat. Hoe mooi zou het zijn als niet alleen ú deze informatie zou melden, maar nog veel meer burgers. En professionals, zoals boa’s, politieagenten, hulpverleners, verpleegkundigen, winkelpersoneel, wijkverpleegkundigen, huisvuilophalers, taxichauffeurs en ga zo maar door. Dat zou een ongekende bron van informatie opleveren waarmee narigheden zoals ondermijnende criminaliteit snel en doeltreffend zijn op te sporen. Overheden kunnen er gericht mee aan de slag.

Stuurinformatie

Hoe meer informatie, hoe betrouwbaarder. Is informatie doorsturen eigenlijk simpel? Jazeker. Want we hebben dit gewoon in huis: Kant-en-klare apps waarmee burgers, ondernemers en professionals informatie kunnen doorspelen. De ontvangen informatie laten we inlopen in een platform, waar we alle data aggregeren, analyseren, filteren en eventueel verrijken. Zo halen we uit grote hoeveelheden data meteen de juiste stuurinformatie. Handig en overzichtelijk gepresenteerd in een dashboard.

Snel in kaart

Helemaal mooi wordt het als we in het platform ook andere informatie kunnen toevoegen. Zoals informatie uit camera’s en sensoren (daarin zijn we bij VCS specialist) en openbare databronnen (denk aan informatie van CBS, RDW, Kadaster, meetbedrijven en dergelijke). Dan kunnen we criminaliteit, ondermijning en alles wat daarbij hoort snel in kaart brengen.

Dus overheden, boost die informatiestroom! Breng het op gang. Kom eens bij ons langs in Waalwijk voor een demo of inspiratiesessie. Of we komen naar u.

Projecten WaakSamen

Datagedreven beleid: WaakSamen voor Oosterhout

In de gemeente Oosterhout zijn buurtpreventieteams en buurtappgroepen actief. De gemeente wil de informatie uit veiligheidsmeldingen benutten voor een effectief veiligheidsbeleid. Buurtpreventieteams zochten naar een tool die ook de aangiftebereidheid van inwoners kan vergroten.

In 2017 ontdekte Buurtpreventie Oosterhout de WaakSamen-app van VCS. De app (gratis voor inwoners) zet veiligheidsmeldingen voor buurt-WhatsAppgroepen anoniem door naar de politie. Ook krijgt de gemeente inzicht in alle veiligheidsmeldingen en -trends in een overzichtelijk dashboard. Een uitgelezen kans voor de afdeling Integrale Veiligheid om meer datagestuurd te werken.

Preventief sturen

Michelle Baaijens van de gemeente Oosterhout (beleidsmedewerker Integrale Veiligheid): “Als gemeente willen we steeds meer datagestuurd werken. Oosterhout heeft een nagenoeg dekkend systeem van buurtpreventieteams en buurtappgroepen. De data die hieruit werd verzameld, was voor ons onzichtbaar. De rapportages uit WaakSamen geven inzicht in veiligheidstrends en -patronen. Zo kunnen we gericht én preventief sturen op ons veiligheidsbeleid.”

Waardevolle data van burgers

In december 2017 werd de WaakSamen-app gelanceerd in de gemeente Oosterhout. De gemeente ging direct aan de slag met de eerste rapportages.

Baaijens: “In de eerste rapportage van 2018 zagen we vooral veel meldingen van vuurwerkoverlast tijdens de jaarwisseling. Met deze informatie kunnen we in het vervolg preventief toezicht houden op zogeheten ‘hot spot’-locaties. Ook ontdekten we meldingen van verdachte voertuigen op specifieke locaties en tijdstippen. Op de lange termijn verwachten we ook trends te ontdekken, zodat we effectiever kunnen samenwerken met de politie. De data van burgers is dus waardevol voor zowel de gemeente als politie.”

Efficiënt middel voor inwoners

Ook de buurtpreventieteams zijn enthousiast over de WaakSamen-app. Inwoner Frank Boermans van Buurtpreventie Oosterhout vertelt:

“Wij zochten naar een gebruiksvriendelijke ‘gadget’ om de meldingsbereidheid van inwoners te vergroten. In eerste instantie alleen voor mijn eigen wijk, maar WaakSamen bleek een geschikte uitkomst voor de hele gemeente. Het werkt fantastisch en VCS blijft de app verbeteren. Ook prettig: de collega’s van VCS houden mij persoonlijk op de hoogte van optimalisaties. Als het aan mij ligt, gaat heel Nederland de WaakSamen-app gebruiken. Dan kunnen we op landelijk niveau nóg meer bereiken met data. Ik heb alleen maar lof voor WaakSamen.”

“Als het aan mij ligt, gaat heel Nederland de WaakSamen-app gebruiken”

Zó geregeld

En hoe ervaart de gemeente de samenwerking met VCS? Baaijens is tevreden over de werkwijze en ondersteuning van contactpersoon Joost Wenderich. Ze licht toe:

“Het contact met Joost Wenderich van VCS verliep soepel. Eigenlijk was de implementatie van WaakSamen zó geregeld. De app bestond natuurlijk al, dus het werd eenvoudig en snel gekoppeld met onze systemen. Ook kregen we ondersteuning bij praktische vragen én in de communicatie naar inwoners, zoals tijdens de presentatie van WaakSamen voor de buurtpreventieteams. VCS is betrokken en werkt efficiënt.”

Datagedreven toekomst

Nu WaakSamen door steeds meer inwoners wordt gebruikt, heeft de gemeente Oosterhout mooie ambities voor de toekomst. Baaijens besluit:

“Onze ambitie is om met de data uit WaakSamen verbanden te ontdekken tussen type meldingen en geografische locaties. Zien we bijvoorbeeld in een bepaalde wijk veel inbraakmeldingen? Dan kunnen we ontdekken of dit een verband heeft met meldingen van verdachte personen in die wijk. Met deze informatie kun je vervolgens onderzoeken of je in een bepaalde wijk maatregelen moet treffen.”

“De data van burgers is waardevol voor de gemeente én politie”

Meer info: WaakSamen van VCS Observation

(fotocredit: René van Putten)

Projecten WaakSamen

WaakSamen geeft gemeente Tiel inzicht in appgroepen

In de gemeente Tiel zijn buurt-WhatsAppgroepen een succes. Toch komen veiligheidsmeldingen vaak niet terecht bij de politie en gemeente. Buurtpreventieteams zochten naar een hulpmiddel om de meldingsbereidheid van inwoners te vergroten. Voor de gemeente Tiel was dit een kans om ook meer inzicht te krijgen in actuele veiligheidsvraagstukken.

De oplossing WaakSamen van VCS Observation bood uitkomst. De app (gratis voor inwoners) zet veiligheidsmeldingen in buurt-Whatsappgroepen anoniem door naar de politie. Ook krijgt de gemeente inzicht in alle veiligheidsinformatie en -trends in een overzichtelijk dashboard. In oktober 2017 besloot de gemeente te starten met een testfase.

Johan Breet van de gemeente Tiel (Team Leefbaarheid Wijken en Dorpen): “Na een testperiode van enkele weken was het buurtpreventieteam overtuigd: WaakSamen is makkelijk te gebruiken én biedt waardevolle inzichten voor gemeente en politie. Elke melding is voorzien van een duidelijk signalement, gps-locatie, tijdstip en eventueel een foto. Hiermee kan de politie gerichter handhaven. Wij als gemeente houden zo beter grip op het veiligheidsbeleid.”

Nieuwe gezichtspunten

In december 2017 werd WaakSamen officieel gelanceerd en toegankelijk voor alle inwoners van de gemeente Tiel. In de eerste maandelijkse rapportage kwamen nieuwe veiligheidsmeldingen aan het licht:

Breet: “Ik verwachtte dat er veel meldingen zouden binnenkomen over drugsproblematiek, hangjongeren en overlast. De maandelijkse rapportage van WaakSamen liet een ander beeld zien: onveilige parkeersituaties zijn een veel groter probleem voor inwoners. Burgers ervaren veiligheidsproblemen dus anders dan wij als gemeente. Dankzij WaakSamen weten we nu beter wat er speelt in de wijken.”

Toegankelijk voor iedereen

En hoe reageerden inwoners op de WaakSamen-app? Breet vertelt: “Vaak vragen inwoners zich af: is mijn melding wel écht anoniem? En ouderen denken snel dat deze applicatie te ingewikkeld voor hen is. Die twijfels kunnen we vaak wegnemen, door te laten zien hoe simpel en intuïtief de applicatie werkt. Zo hoorde ik laatst een leuke reactie van een wat oudere dame: “Maar dat kan ik ook!” Mooi om te zien dat inwoners enthousiast zijn over de WaakSamen-app. Het werkt snel, eenvoudig en effectief.”

“Mede dankzij WaakSamen weten we nu beter wat er speelt in de wijken”

Vlot en servicegericht

WaakSamen werd binnen drie maanden geïmplementeerd bij de gemeente. Breet kijkt terug op een vlotte samenwerking: “Ik ben zeer te spreken over de samenwerking met VCS Observation. Onze contactpersoon Joost Wenderich communiceert helder en vlot. Na de implementatiefase bleek dat er toch iets misging: de rapportages uit WaakSamen kwamen niet op tijd binnen bij de gemeente. Na contact met Joost was het al snel opgelost. Dat typeert VCS Observation: ze werken snel en servicegericht.”

Draagvlak creëren

Inmiddels hebben steeds meer inwoners het gemak van de WaakSamen-app ontdekt. Toch ligt er voor de gemeente Tiel nog een uitdaging. Breet: “De WaakSamen-app is toegankelijk voor een brede doelgroep, van jong tot oud. We merken nu al dat de meldingsbereidheid toeneemt, maar dit kan nog beter. Het doel is om WaakSamen nog meer te promoten, zodat meer inwoners de app downloaden en meldingen maken. Want hoe meer we weten, hoe gerichter we kunnen werken aan veiligheid. WaakSamen draagt dus direct bij aan de kracht van buurt-WhatsAppgroepen.”

Meer info: WaakSamen van VCS Observation

Projecten WaakSamen

Lancering van WaakSamen in Beverwijkse huiskamer

Op maandag 1 oktober werd WaakSamen officieel gelanceerd in de gemeente Beverwijk. Niet traditioneel in het gemeentehuis of buurthuis, maar thuis bij mevrouw Harkman samen met haar flatgenoten. Burgemeester Martijn Smit en Joost Wenderich van VCS gaven het startschot.

Afgelopen maandag verzamelden buurtbewoners Ans, Jeanot en Ton, de burgemeester en WaakSamen zich thuis bij Anny Harkman. Voor burgemeester Smit was er geen betere locatie om WaakSamen officieel te lanceren.

Smit: “De reden om te starten met WaakSamen is om meer informatie te krijgen over onveilige of verdachte situaties in onze wijken. De WaakSamen-app verzamelt veiligheidsmeldingen, zodat zowel de politie als gemeente sneller kan reageren. En de maandelijkse rapportages laten relevante veiligheidstrends zien. Met uiteindelijk ons doel: méér veiligheid in Beverwijk. Mevrouw Harkman en haar flatgenoten denken hierin al langere tijd met ons mee. Daarom is er geen mooiere plek dan hier om WaakSamen gezamenlijk te starten.”

Meten is weten

Na het woord van Smit testen buurtbewoners de WaakSamen-app direct uit. Ondertussen legt Joost Wenderich van VCS uit hoe het werkt.

Wenderich: “Slechts 1 op de 4 mensen doet aangifte van onveilige situaties. De WaakSamen-app verlaagt de drempel. Met de app kan je eenvoudig, snel en anoniem een melding doen. WaakSamen is een aanvulling op bestaande buurtappgroepen. Veel mensen melden een verdachte situatie alleen in hun buurtappgroepen. Alleen voor spoedsituaties wordt de politie gebeld. Terwijl het juist belangrijk is dat ook de gemeente inzicht krijgt, zodat ze weten waar en wanneer ze ergens moeten zijn. Waar we uiteindelijk naartoe willen, is dat de wijkagent met bagage onder zijn arm de wijk ingaat. Informatiegestuurd werken noemen we dat. Meten is weten!”

Inspelen op veiligheidstrends

Na de uitleg van Joost Wenderich vragen buurtbewoners zich af: wat gaat de gemeente doen met deze informatie? De burgemeester legt uit:

“De gemeente ontvangt maandelijks een rapportage, waarin alle anonieme meldingen verschijnen. Op lange termijn kunnen we trends in deze meldingen ontdekken. Zien we bijvoorbeeld in een bepaalde wijk op een specifiek tijdstip regelmatig een verdachte auto? Dan speelt de wijkagent hierop in. Ook nemen we deze inzichten mee in ons wekelijkse veiligheidsoverleg met het team Openbare Orde en Veiligheid.”

Opluchting

Sinds 1 oktober is de WaakSamen-app beschikbaar voor alle inwoners van de gemeente Beverwijk. De buurtbewoners zijn opgelucht:

  • “Het menu ziet er simpel en toegankelijk uit, hier kan iedereen mee aan de slag.”
  • “De komst van de WaakSamen-app duidt op daadkracht van de gemeente.”
  • “Het werd tijd dat er een app kwam. Mooi dat de burgemeester ons persoonlijk te hulp schiet.”
  • “Mooi dat de WaakSamen-app er is. Als iedereen meedoet, wordt dit een succes in onze gemeente.”

Efficiënt als de meldkamer

Ook burgemeester Smit heeft de app al gedownload en getest. Hij is uiterst tevreden:

“De WaakSamen-app is heel gebruiksvriendelijk. Het werkt net zo efficiënt als een melding doen bij de meldkamer. Met een druk op de knop voorzie je de politie en gemeente van bruikbare informatie.”

Meer info: WaakSamen van VCS Observation